Katholieke kerk – Destijds moesten ze zwijgen. Nu weer.

toptienSeksueel misbruik Een derde van alle misbruikzaken in de katholieke kerk is in stilte afgehandeld, buiten de officiële kanalen om. Wat er gebeurd is en welke schadevergoeding is toegekend blijft onzichtbaar. De slachtoffers mogen er niet over spreken.

Artikel van Robert Chesal en Joep Dohmen verschenen op 18 maart 2016 in NRC.
link naar het originele artikel

Katholieke Kerk – Veel misbruikzaken in geheim afgehandeld.

De nasleep van honderden misbruikzaken in de Katholieke Kerk is niet openbaar. Hoeveel is uitgekeerd, blijft geheim.

Artikel van Robert Chesal en Joep Dohmen vandaag verschenen in NRC.
link naar het originele artikel

 

Franse premier vraagt om aftreden aartsbisschop vanwege seksueel misbruik

De aartsbisschop van Lyon, kardinaal Barbarin, wordt verdacht van het toedekken van seksueel misbruik door priesters. De vraag naar zijn opstappen klinkt steeds luider. De minister-president van Frankrijk, Manuel Valls, heeft Barbarin opgeroepen ‘zijn verantwoordelijkheid te nemen’.

Lees meer

Mart Brok schrijft boek over seksueel misbruik in katholieke kerk

Nieuw-Amsterdam – Schrijver, dichter en oud-stadsdichter van Coevorden Mart Brok heeft een boek geschreven over seksueel misbruik in de rooms-katholieke kerk: ‘Zuigend Graf’.

Hij reikt zondag 22 november het eerste exemplaar uit aan dominee Alexander Veerman.

Veerman is landelijk bekend vanwege zijn werk binnen de problematiek van seksueel misbruik. Via de IKON is hij bereid gevonden om aanwezig te zijn bij dit belangrijke moment voor de schrijver Mart Brok. In zijn jeugd is de schrijver misbruikt op het Klein Seminarie in Oosterhout. In zijn leven daarna zijn daarvan de sporen duidelijk terug te vinden. Toen enige jaren geleden bleek dat seksueel misbruik binnen de RK Kerk veelvuldig voor kwam heeft hij de pen opgevat en zijn, veelal weggemoffelde, herinneringen in dichtvorm opgeschreven.

De kunstenaars Myrte van Dijk ( Kumy) en Sé van Weert hebben een installatie gemaakt naar aanleiding van seksueel misbruik. Deze zal geëxposeerd worden tijdens de doop van de bundel.

Mart Brok nodigt iedereen uit om dit moment met hem te ‘vieren’. Er zullen gedeelten uit de bundel worden voorgedragen en ook Esther Veerman, de vrouw van Alexander, zal vertellen over haar werk met mensen die slachtoffer zijn geweest van seksueel misbruik.

De uitreiking vindt 22 november plaats bij de Taalwerkplaats in Nieuw-Amsterdam om 15.00 uur.

Verdere informatie: www.taalwerkplaatsdrenthe.nl.

Reactie VPKK op Slotactie ongegrond verklaarde klachten

SLOTACTIE ONGEGROND VERKLAARDE KLACHTEN
Heb je een klacht hebt ingediend die ongegrond verklaard is?
Dan kun je een brief verwachten over de ” slotactie”
In een brief van de minister dd 16 juli staat dat de Kamer verwacht dat lotgenotengroepen over deze actie geconsulteerd zouden worden. Wij hebben van de heer Deetman echter niets vernomen en we horen dat lotgenoten inmiddels een brief hebben gekregen. De regeling is zonder ons tot stand gekomen. Inmiddels heeft die brief je misschien bereikt.
HEB JE EEN BRIEF GEKREGEN?
IS HET OVERTUIGEND?

Vraag je af of deze actie voor jou overtuigend is en wat je zelf wil.
SCHADELIJK VERWEER
Als je in de procedure te maken hebt gehad met vernederingen, aantijgingen, agressief verweer en onbetrouwbare informatie, neem dan contact met ons op. Deze slotactie past niet na dat soort verweer. We kunnen met elkaar zorgen dat dit niet als moreel aanvaardbaar de geschiedenis in gaat
GESPREK MET VERTEGENWOORDIGERS RK KERK
In de brief is sprake van een gesprek met vertegenwoordigers van de rk kerk Er zijn lotgenoten die dat al gedaan hebben en daar werkelijke erkennig ontmoet hebben. Erg belangrijk. Anderen hebben mededelingen van spijt zonder gegrondverklaring als bedrog of belediging ervaren. Een pastorale houding is vaak als kwetsend en overspoelend ervaren.
ONAFHANKELIJKHEID NIET AANGEBODEN
Als in jouw zaak de aangeklaagde partijen niet gegrond willen verklaren, lijkt het ons eerder gepast als door leden van de Klachtencommissie of het Meldpunt een persoonlijke brief geschreven wordt waaruit duidelijk blijkt dat de schrijver de achtergrond van de klacht en het verloop van de procedure kent en weet wat dit voor jou heeft betekend. Die mogelijkheid is echter niet aangeboden in de slotactie.
GEEN FINALE KWIJTING
Het aangeboden bedrag aan geld kan verschil voor je maken. Je weet alleen zelf hoeveel schade je hebt geleden. Je kunt het geld daarom aannemen en vermelden niet in te stemmen met finale kwijting. Dat zou in strijd met de klachtenprocedure zijn. In de procedure blijft ruimte voor herziening bij nieuw steunbewijs of nieuwe feiten.
IS JE KLACHT ONGEGROND VERKLAARD EN KRIJG JE GEEN BRIEF?

Neem contact op voor vragen.annemie@vpkk.nl

De slotactie van start ?? Brief "Verzoek van de heer Deetman…"

Alweer enige tijd geleden werd, mede naar aanleiding van een reactie in de media van de voorzitter van de klachtencommissie van het meldpuntmisbruikrkk, al gesproken over het invoeren van een zgn. veeg- ofwel slotactie.

Aanleiding was het hoge aantal ongegrond verklaarde klachten waarbij de verschillende kamers van de klachtencommissie  oordeelden dat de verhalen van de klagers aannemelijk en oprecht op hen waren overgekomen , echter deze desondanks niet gegrond konden worden verklaard omdat in de (eenzijdig door de kerk opgestelde) klachtenregeling nu eenmaal was vastgelegd dat er sprake diende te zijn van steunbewijs. Velen is daarmee opnieuw groot onrecht aangedaan.

Sterker nog (bijna 30% van alle klagers) werd feitelijk opnieuw beschadigd. Gezien de grote aandacht die het betreffende bericht in de media wist te genereren was “de kerk” wel genoodzaakt om hier wat mee te doen. Er is toen besloten om op het moment dat het meldpunt zou worden gesloten ook deze klachten nogmaals opnieuw te bekijken en te wegen. Daarmee was het idee voor een slotactie geboren. Ik vrees dat de regeling inhoudelijk sterke gelijkenis zal vertonen met de zgn. geweldsregeling zoals die destijds ook door de commissie Deetman werd geïntroduceerd; – geen maatwerk en absoluut niet transparant

Vandaag kreeg ik van een lotgenoot een (standaard)brief toegestuurd welke hij had ontvangen van de commissie (lees Wim) Deetman. De brief doet vermoeden dat lotgenoten nog bij kunnen dragen aan de totstandkoming van een regeling….ik ben benieuwd..

Is jouw klacht met gebruikmaking van dezelfde termen ook ongegrond verklaard  en heb jij geen brief ontvangen?.

Meld dit dan bij: raymond.lelkens@gmail.com

 

Tekst van de brief:   ” Op verzoek van de heer Deetman”

 

Geachte heer XXXXXXXXXXX

 

Graag wend ik mij persoonlijk tot u. Het is nu meer dan vijf jaar geleden dat ik de eerste meldingen ontving over seksueel misbruik van minderjarigen in de Rooms-Katholieke Kerk. Het lijkt lang geleden, maar ook voor mij is de herinnering aan al uw verhalen, aan wat u is overkomen nog steeds niet verdwenen.

 

Inmiddels zijn meer dan vijf jaar verstreken, maar veel wat mij – vertrouwelijk – is bericht, is met het verstrijken van de tijd niet vervaagd. In die periode van meer dan vijf jaren heeft u ook uw klacht ingediend bij het Meldpunt Seksueel Misbruik in de Rooms-Katholieke Kerk. Deze klachtenprocedure is met de nodige zorgvuldigheidsregels omgeven, maar vraagt ook om aannemelijkheid van de klacht.

 

Ondanks deze ruime marge is uw klacht ongegrond verklaard, hoewel dat niet betekent dat datgene waarover u klaagt in werkelijkheid niet zou zijn gebeurd.

 

Hoewel mijn onderzoek, op een zogenaamde monitorrapportage na, afgerond is en omdat de klachtenprocedures op hun einde lopen, hebben de Bisschoppenconferentie en de Konferentie Nederlandse Religieuzen mij gevraagd aan het slot van dit nu vijf jaar lopende proces een regeling te ontwerpen, waarin nog eenmaal de ongegrond-verklaarde klachten tegen het licht gehouden worden teneinde te bezien, of nog enige actie vanwege de kerk op zijn plaats is.

 

In die regeling staat -ook voor mij- het belang van het slachtoffer voorop en door die regeling willen de Bisschoppenconferentie en de Konferentie Nederlandse Religieuzen tot uitdrukking brengen blijvend oog te hebben voor hun morele verantwoordelijkheid.

 De regeling behelst in de kern slechts een hernieuwde evaluatie van uw klacht, zoals die bij het Meldpunt bekend is; een nader onderzoek wordt niet gedaan en hetgeen in het kader van deze regeling wordt ondernomen zal los staan van de procedure en beslissingen bij en van de klachtencommissie.

 Uit contacten met een aantal slachtoffers is mij gebleken dat uiteenlopende opvattingen bestaan over de wijze waarop zo’n slotactieregeling zou moeten worden uitgevoerd. Zoals gezegd, wachten velen al meer dan vijf jaar op erkenning en genoegdoening. Zij willen graag zo spoedig mogelijk zo’n slotactie.

 

Maar anderen willen meer tijd en de gelegenheid om met vertegenwoordigers van de Rooms-Katholieke Kerk te spreken. Ik hecht zeer aan de centrale plaats van het slachtoffer in de slotactie. Daarom wil ik mij een beeld vormen van wat uw voorkeur heeft. Als u een zo spoedig mogelijk bericht wilt hebben over de wijze waarop uw niet-gegronde klacht alsnog wordt afgedaan hoeft u niets te doen.

 

In dat geval streef ik ernaar dat u in oktober of wat mij betreft liever nog eerder bericht ontvangt over de verdere afdoening van uw klacht.

 

Ongeacht uw voorkeur staat voor u de mogelijkheid van hulp en ondersteuning open. Voor iedereen die zich als slachtoffer van seksueel geweld heeft gemeld bij het Meldpunt Seksueel Misbruik in de Rooms-Katholieke Kerk en een vraag heeft om hulp, zorgt het Platform Hulpverlening van het Meldpunt voor professionele doorverwijzing naar hulpverlening op maat. Het Platform onderhoudt daartoe contacten met specialisten en gespecialiseerde centra in het land met deskundigheid op het gebied van seksueel misbruik.

 

Hieronder volgen de contactgegevens van het Platform Hulpverlening.

 

Meldpunt Seksueel Misbruik R.-K. KERK

Postbus 13277

3507 LG UTRECHT

 

Telefoon

030-2306900

 

Emailadres

secretariaat@meldpuntmisbruikrkk.nl

 

Website

www.meldpuntmisbruikrkk.nl

 

 Maar vanzelfsprekend bestaat ook de mogelijkheid om een gesprek te voeren met de desbetreffende kerkelijke vertegenwoordigers. Afhankelijk van het verloop van dat contact kan dan – op een later moment – uw klacht worden afgehandeld. Uiteraard in overleg met u. In alle gevallen geldt dat de Rooms-Katholieke Kerk u hulp en ondersteuning aanbiedt. Ook dat kunt u kenbaar maken. Wanneer u dat wilt. Maar om degenen die zo spoedig mogelijk erkenning en genoegdoening willen krijgen tegemoet te komen vraag ik u om mij uiterlijk 1 september te berichten over zo’n gewenst gesprek met kerkelijke vertegenwoordigers.

 

Vanzelfsprekend bestaat de gelegenheid voor nadere informatie. Voor al uw vragen aan mij kunt u terecht bij Bert Kreemers. Ik heb hem gevraagd voor mij als contactpersoon op te treden. Hij is bereikbaar per e-mail op b.kreemers@onderzoekrk.nl en mobiel 06-51870690.

 

Ik sluit af met de hoop dat ondanks wat u heeft ondervonden en ondanks de lange periode tussen de indiening van uw klacht en dit bericht uw klacht wordt afgedaan op een manier die u erkenning en genoegdoening geeft. Dat is mijn inzet en daarom richt ik mij tot u.

 

Met vriendelijke groeten

 

 drs. W.J. (Wim) Deetman

Postbus 556

2501 CN Den Haag

 

 

 

 

Jon van Eerd in Adieu God?: "Het verhaal heeft mij geen ellende bezorgd, die mensen wel"

Afgelopen zondag 24 mei werd in Adieu God het verhaal van Jon van Eerd uitgezonden. Bleijerheide speelt daarin een grote rol.

In Adieu God? ontmoet Tijs van den Brink bekende Nederlanders die, ondanks hun christelijke opvoeding, de kerk vaarwel hebben gezegd. Musicalster Jon van Eerd spreekt openlijk over zijn herinneringen aan het seksueel misbruik waar hij slachtoffer van was. “Ik heb met niemand gesproken.” Alleen in de eenzaamheid en stilte van de kapel durfde hij hardop te zeggen wat er gebeurde. “Ik weet niet of ik tegen God praatte.”

Johannes Martinus Petrus Henricus Elisabeth Coleta (Jon) van Eerd groeide op in een katholiek Limburgs gezin. Als puber verbleef hij een aantal jaar in het Limburgse katholieke jongensinternaat Bleijerheide. Deze plek kwam een paar jaar geleden in het nieuws vanwege het grootschalige seksuele misbruik en geweld dat daar plaatsgevonden heeft in de jaren ’50, ’60 en ’70. In Adieu God? vertelt de goedlachse musicalacteur over deze pijnlijke periode in zijn jeugd. Hij hield aan zijn tijd in het jongensinternaat zo’n trauma over dat iedereen met een priesterboordje hem met weerzin vervult.

“Ik werd emotioneel gechanteerd”
Jon wist dat hij geen fijne tijd gehad had in Bleijerheide. Toch kwam hij pas recent tot de conclusie dat hij herinneringen aan het seksueel misbruik waar hij slachtoffer van was, verdrongen had. “Ik heb nooit geweten waarom ik al mijn hele leven een bloedhekel aan Neil Diamond had. Ineens herinnerde ik me dat die pater altijd Neil Diamond draaide als ik bij hem op de kamer kwam.” Meerdere broeders hebben hem in zijn tijd in Bleijerheide herhaaldelijk misbruikt. “Ik heb er met niemand gesproken. Ik werd emotioneel gechanteerd door die mannen.”

Bang voor de dood
Naast de heftige periode in zijn jeugd, vertelt Jon ook open over het sterfproces van zijn beide ouders, die hij wel wat geloof gegund had. “Mijn moeder is bang, boos, letterlijk gillend en trappend gestorven. ‘De duivel komt me halen’, riep ze uit. Ik ben zelf ook bang voor de dood, maar ik zal alles doen om te voorkomen dat ik zo zal sterven.”

Pilatus
Ondanks zijn afkeer van de katholieke kerk zei hij gelijk ja toen hij gevraagd werd voor de rol van Pilatus in ‘The Passion’. “Dat verhaal heeft mij geen ellende bezorgd, dat hebben die mensen gedaan. Nu kan ik dat scheiden, maar dat kon ik heel lang niet.”

Adieu God?
Open, maar ook heel persoonlijke gesprekken over God, de kerk en geloven, gewoon ‘aan de keukentafel’ bij BN’ers thuis, of in de kerk van hun jeugd; dat is de insteek van Adieu God?. Ondanks hun religieuze opvoeding kwam er een moment dat de gasten van Adieu God? hun banden met de kerk verbraken. Is het verhaal achter hun beslissing een confronterende spiegel voor christenen, of ligt de oorzaak van hun kerkverlating elders?

http://www.eo.nl/geloven/programma/adieu-god/detail/aflevering/adieu-god-20150524t232230/

KRO Kruispunt : "Afgesloten, maar nog niet voorbij"

Afgelopen zondag 10 mei de uitzending “Afgesloten , maar nog niet voorbij”.

Vijf jaar na het onderzoek van Deetman sluit op 1 mei 2015 de termijn voor het indienen van klachten over seksueel misbruik binnen de RK Kerk. Kruispunt maakt met drie slachtoffers de balans op. Hoe is het ze vergaan en wat heeft het onderzoek hen gebracht?. Ook een deel uit het interview met provinciaal overste van de Jezuïeten Pater Johan Verschueren die zijn nek heeft uitgestoken en samen met de lotgenotengroep Canisius voor een unieke aanpak koos.

Bekijk hier de uitzending

Door Mijn Schuld: Seksueel Misbruik in de Kerk – Machteld Libert (2015)

Vandaag 9 april uitgekomen:

Door Mijn Schuld: Seksueel Misbruik in de Kerk – Machteld Libert (2015)

Nederlands
Sociaal / Waargebeurd
320 pagina’s
Eerste druk: Manteau, Antwerpen (België)

In 2010 treedt bisschop Roger Vangheluwe af, nadat bekend is geraakt dat hij zijn neef jarenlang seksueel heeft misbruikt. Kort daarop leggen honderden slachtoffers bij de commissie Adriaenssens getuigenissen af over hoe ze als kind door een geestelijke werden misbruikt. Een gitzwarte bladzijde in de geschiedenis van de Kerk in België.
Gerechtsjournaliste Machteld Libert bijt zich vast in de zaak en spreekt vijf jaar lang met betrokkenen, slachtoffers en experts. Hoe dieper ze in het verleden graaft, hoe meer ze wil weten over de daders. Wat heeft die priesters ‘in godsnaam’ bezield? Drie daders doen voor het eerst hun verhaal , over schuld en schuldgevoel.
Maar ook de slachtoffers wil ze een stem geven. Hoe is het zover kunnen komen? Waarom hebben zij zo lang gezwegen? Waar komt schuldgevoel vandaan? En wat met het schuldbesef van ieder van ons? Zijn we niet met zijn allen mee verantwoordelijk, omdat we lang niet hebben willen zien wat er zich afspeelde in slaapzalen en priesterkamers? Ook experts en kerkelijke leiders komen aan het woord.
Door mijn schuld brengt getuigenissen die pijn doen, maar die ook verhelderend kunnen zijn en misschien zelfs helend voor wie er van dichtbij of veraf mee te maken heeft gehad.

Bron: http://www.boekmeter.nl/book/49367

De auteur was te horen op donderdagmorgen in het Radio 1 journaal:
Verhalen van slachtoffers van misbruik in de katholieke kerk zijn bekend, maar nu komen ook de daders aan het woord. VRT-journaliste Machteld Libert sprak uitvoerig met drie van hen. “Ze zeggen dat ze zich schuldig voelen. De een meer dan de ander.”
De zoektocht naar priesters die bereid waren te praten over het misbruik duurde bijna drie jaar. Uiteindelijk klopte Libert aan bij de Belgische bisdommen met de vraag om pastoors voor haar te zoeken die wilden meewerken. “Ik wilde een beeld krijgen van wat er leeft in het hoofd van zo’n pedofiele priester.” De gesprekken bundelde ze in het boek Door mijn schuld.

Moeilijk
Het was niet altijd makkelijk om de verhalen aan te horen. “Soms was het moeilijk. Ze waren heel openhartig, en soms hoorde ik details waar ik dagen niet goed van was.” Libert respecteert de openheid van de daders. “Want welk voordeel ze daar zelf van hebben, is voor mij een vraagteken.” Alle drie zijn ondertussen niet meer actief als pastoor.
Ook al hebben de drie allemaal een ander verhaal, geen van hen heeft in haar ogen een pedofiele geaardheid. Ze noemt de priesters “situationele pedofielen”. “Een belangrijk element daarin is een onderontwikkelde seksualiteit in de puberteit. Dat verklaart deels waarom ze teruggrijpen op grensoverschrijdend gedrag met kinderen van die leeftijd.”

Geborgenheid
Een gebrek aan geborgenheid en een leven in isolement spelen ook een rol. “Vroeger kenden we in België de meid die pastoors bijstond. Dat was misschien wel een gezondere situatie omdat er een normale thuissituatie was.” Ook de hiërarchie van de kerk in de jaren 60 en 70 speelde mee, zegt Libert.
“Een van de daders vertelde dat hij niet eens door de bisschop op het matje werd geroepen nadat hij was opgepakt. Hij moest een paar maanden naar Frankrijk en kon later weer terugkeren naar een parochie aan de andere kant van België.” Binnen de kerk werd er niet over het misbruik gesproken. “Dat maakte het voor hen bijna een verlossing om er met de politie over te praten toen ze werden opgepakt. Ze werden eindelijk bevrijd van het juk dat al jaren op hun schouders rustte.”

Gevoel
De priesters waren er wel van doordrongen dat wat ze deden niet kon, zegt Libert. “Ze namen zich telkens voor: dit mag niet meer gebeuren. Maar dan kwam het moment dat het gevoel te sterk werd om te onderdrukken en dan gebeurde het weer.” Uiteindelijk werd een van de daders door de kerk uit zijn ambt gezet.
Alle drie beleven ze het schuldgevoel dat ze met zich meedragen op een andere manier. “Een van hen heeft lichamelijke klachten. Volgens hem is dat het schuldgevoel dat die uitwerking heeft. Er is ook een pater die leeft met de vraag wat de gevolgen van zijn daden zijn voor de slachtoffers: zijn er mensen die door mijn daden nu niet normaal kunnen functioneren?”

Bron: http://nos.nl/artikel/2029314-soms-hoorde-ik-details-waar-ik-dagen-niet-goed-van-was.html

2e Kamer: Minister Veiligheid en Justitie moet druk uitoefenen op de kerk inzake falen commissie Koeijers en de kwestie Broeder Cornelio

Dinsdag 24 maart 2015
EO Dit is de Dag Onderzoek heeft zojuist een persbericht uitgegeven

Kamer: ‘Curaçao moet slachtoffers misbruik kerk horen’

‘Pedofiele broeder moet naar Nederland worden gehaald’

De Tweede Kamer wil dat minister Ard van der Steur van Veiligheid en Justitie bij de Curaçaose regering aandringt op het horen van de slachtoffers van seksueel misbruik binnen de Rooms-Katholieke Kerk op de Antillen. Afgelopen zaterdag berichtte Dit is de Dag Onderzoek dat de misbruikcommissie op Curaçao erkent dat zij heeft gefaald.

Binnenkort komt een Curaçaose regeringsdelegatie naar Nederland. ‘Dan moet Van der Steur aandringen op het horen van de slachtoffers’, aldus Marith Rebel van de PvdA. Mede namens de woordvoerders van CDA, SP en D66 heeft Rebel dit verzoek bij minister Van der Steur neergelegd. Rebel zegt in het belang van de slachtoffers met alle partijen in de Tweede Kamer gezamenlijk op te trekken in dit dossier.

De commissie Koeijers werd in 2010 opgericht om onderzoek te doen naar misbruik door katholieke geestelijken op de Antillen. De voorzitter van commissie, advocaat Ronald Koeijers, zegt in Dit is de Dag Onderzoek dat hij ‘geen enkele klacht heeft ontvangen’. Drie slachtoffers van Nederlandse missionarissen op Curaçao zeggen dat ze zich wel degelijk bij de commissie hebben gemeld. “Dit had uitgezocht moeten worden. Als er inderdaad klachten zijn ingediend, dan moet ik toegeven dat er geen recht is gedaan”, aldus de voorzitter. Ook geeft hij toe dat de commissie Koeijers is mislukt.

Broeder Cornelio

Daarnaast wil de Kamer dat minister Van der Steur druk uitoefent op de kerk om broeder Cornelio terug te halen naar Nederland. Sinds 1988 woont broeder Cornelio in Brazilië waar hij een dagopvang voor kinderen heeft opgezet. De congregatie van Cornelio, de Broeders van Onze Lieve Vrouw van Lourdes, heeft erkend dat hij in de jaren ’70 in Nederland drie kinderen heeft misbruikt. In Dit is de Dag Onderzoek vertelde hij nog dagelijks te werken met kinderen.

Kamerlid Madeleine van Toorenburg (CDA) spreekt van een ‘onverteerbare situatie’ die extra ‘schokkend’ is omdat de katholieke kerk had toegezegd dat kinderen voortaan veilig zouden zijn. ‘Deze man moet onschadelijk worden gemaakt en naar Nederland worden teruggehaald’, aldus Van Toorenburg, die namens de Kamer de kersverse minister vraagt de kerk ter verantwoording te roepen. Weigert pater Cornelio medewerking, dan moet de kerk wat haar betreft aangifte doen.